Subjektif görsel vertikal ve oküler tilt reaksiyonu

Muayene ve testlerRoll düzlemi · labirentten kortekseBucket testi · topografi aracıSon gözden geçirme: Ekim 2026

Karanlık bir odada parlak bir çizgiyi dik tutmak basit görünür; ama bunu yapabilmek için iki utrikülden gelen sinyalin beyin sapında, talamusta ve kortekste dengede olması gerekir. Bu dengenin bozulması gözde, başta ve algıda aynı yöne eğilen bir tablo oluşturur: oküler tilt reaksiyonu. Subjektif görsel vertikal (SVV), bu dengesizliğin en duyarlı ölçüsüdür ve lezyonun hem tarafını hem düzeyini gösterir.1,4

Bir bakışta
  • SVV eğimi, labirentten parieto-insüler kortekse kadar unilateral vestibüler lezyonların en sık ve en duyarlı klinik işaretidir; akut unilateral beyin sapı lezyonlarında hastaların %94’ünde anormaldir.2,4
  • Kural basittir: labirent ve pontomedüller lezyonlar ipsiversif, pontomezensefalik lezyonlar kontraversif eğim yapar; talamus ve korteks lezyonları her iki yöne, ama daha küçük eğim yapabilir.1,4
  • Bucket testi özel cihaz gerektirmez ve sonuçları yarım küre yöntemine çok yakındır (r = 0,90); sağlıklı kişilerde ortalama sapma 0,9 ± 0,7°’dir.3
  • Skew deviasyonda SVV iki gözle bakışta eğiktir; IV. sinir felcinde ise iki gözle bakışta normaldir. Bu fark yatak başında iki tabloyu ayırmaya yardım eder.8,10

Dikeyi nasıl buluruz?

Yerçekimi yönünü algılayan ana organ utriküldür. İki utrikülden gelen sinyal vestibüler nükleuslarda birleşir, pons düzeyinde çaprazlaşır, MLF içinde Cajal’ın interstisyel nükleusuna (rostral mezensefalon) ulaşır ve oradan talamus üzerinden vestibüler kortekse gider. Bu graviseptif yolun bir yanında aktivite azaldığında beyin, baş eğilmiş gibi davranır: gözleri ve başı “düzeltmeye” çalışır ve dikeyi yanlış yerde algılar.1,4

SVV, hastanın tamamen karanlıkta (ya da görsel ipuçlarının dışlandığı bir kovada) parlak bir çizgiyi dikey olarak ayarlamasıyla ölçülür. Yarım küre yöntemiyle yapılan çalışmada 2,5°’den büyük sapma patolojik kabul edilmiştir; akut unilateral beyin sapı lezyonu olan 111 hastada ortalama eğim 8,1 ± 5° idi.2

Biliyor muydunuz?

Beynin bir “görsel dikey”i ve ayrı bir “postüral dikey”i vardır. Pusher sendromunda hastalar gövdeleri lezyon tarafına yaklaşık 18° eğikken kendilerini dik hisseder ve sağlam taraflarıyla kendilerini bu yöne iterler; buna karşılık görsel dikeyleri çoğunlukla normaldir. Bu ayrışma, insanda ikinci bir graviseptif sistemin varlığını düşündürmüştür.11

Bucket testi

Hasta başını içine soktuğu bir kovanın dibindeki çizgiyi dik sandığı konuma getirir; muayene eden dış yüzdeki açıölçerden sapmayı okur. Kova yöntemi yarım küre yöntemiyle çok uyumludur (r = 0,90), tekrarlanabilirliği yüksektir (r = 0,92) ve hastalarda (vestibüler nörit, beyin sapı infarktı, nörektomi) ortalama 8,3 ± 5,0° eğim saptar.3 Sağlıklı 100 kişilik bir seride kişilerin %90’ı 2,6°, %95’i 3,4° içinde kaldı.15

Aşağıdaki simülasyonda bir hasta seçin ve altı deneme yaptırın. Her denemede kova rastgele bir açıdan başlar, hasta çizgiyi dik sandığı yere getirir.

Simülasyon yükleniyor…

Oküler tilt reaksiyonu

Oküler tilt reaksiyonu (OTR), roll düzlemindeki tonus dengesizliğine verilen birleşik yanıttır. Dört bileşeni aynı yöne bakar:1,8

BileşenBulguNasıl bakılır
Baş eğikliğiBaş bir omuza doğru eğikGözlem; hasta çoğunlukla fark etmez
Skew deviasyonBaş eğikliği tarafındaki göz aşağıda (hipotropi)Alternan örtme testi; vertikal düzeltme hareketi
Göz torsiyonuGözlerin üst kutupları eğiklik yönüne dönükFundus fotoğrafı ya da fundoskopi; makula–optik disk ilişkisi
SVV eğimiAlgılanan dikey aynı yöne eğikKova ya da yarım küre testi

OTR tam ya da kısmi olabilir. Periferik lezyonlarda genellikle kısmidir ve kısa sürer;7 rostral mezensefalon lezyonlarında tam ve belirgin, kontraversif bir OTR görülür.6 Skew deviasyon HINTS muayenesinin santral bulgularından biridir.13

Kliniğe yansıması

Akut vestibüler sendromda SVV ya da subjektif görsel yatay neredeyse her vestibüler nörit hastasında lezyon tarafına eğiktir (%97,6), inmede ise ancak dörtte bir hastada bu yönde eğiktir (%24,3). Bu yüzden eğimin olmaması ya da karşı tarafa olması santral lezyon olasılığını artırır.12

Lezyon topografisi

Lezyon yerini ve tarafını seçin. Hasta şeması muayene edenin bakışıyla çizilmiştir: hastanın sağı ekranın solundadır. Göz torsiyonu görünür olsun diye abartılmıştır.

Araç yükleniyor…

DüzeyOTRSVV
Labirent, vestibüler sinirİpsiversif, çoğunlukla kısmi ve geçiciİpsiversif1,7
Vestibüler nükleuslar, lateral medullaİpsiversif; lateropulsiyonİpsiversif1,2
Üst pons, MLFKontraversifKontraversif1,2
Rostral mezensefalon (Cajal’ın interstisyel nükleusu)Kontraversif, tamKontraversif1,6
Talamus (posterolateral)Genellikle yokÇoğunlukla kontraversif, küçük5
Vestibüler korteksNadirÇoğunlukla kontraversif, küçük1,4

Skew mi, IV. sinir felci mi?

Akut vertikal diplopide en sık karışan iki tablo skew deviasyon ve trochlear sinir felcidir. Birincisi santral bir graviseptif dengesizliği, ikincisi bir oküler motor sinir lezyonunu gösterir.

ÖzellikSkew deviasyon (OTR)IV. sinir felci
TorsiyonAşağıdaki göz dışa, yukarıdaki göz içe döner; iki göz aynı yöneYukarıdaki (paretik) göz dışa döner
İki gözle SVVEğikNormal10
Dikten sırtüstüne geçişVertikal sapma %50’den fazla azalabilirBelirgin değişmez9
Eşlik eden bulgularBaş eğikliği, nistagmus, beyin sapı bulgularıBaş karşı omza eğik; Parks–Bielschowsky üç adım testi uyumlu

Dik–sırtüstü testinin özgüllüğü yüksek, duyarlılığı sınırlıdır; negatif sonuç skew deviasyonu dışlamaz.8,9

Güncel literatürden

  • 2023 · Journal of Neurology · prospektif acil servis çalışmasıSubjektif görsel yatay, nöriti inmeden ayırmada güçlü bir kriterLezyon tarafına 2,5°’den büyük sapma vestibüler nöritte %97,6, inmede %24,3 oranındaydı. Videonistagmografi, vHIT ve oVEMP ile birlikte seçilen on kriter inme için %92,9 duyarlılık ve %89,8 özgüllük sağladı.12
  • 2023 · Neurological Research and Practice · retrospektif seriDinamik SVV: yaş ve cinsiyet etkili, tanı ayırımında değilStatik SVV’si normal 1811 hastada dönen arka plan karşısında SVV sapması yaşla arttı ve kadınlarda daha büyüktü; tanı grupları arasında anlamlı fark yoktu. Yazarlar dinamik SVV’nin ayırıcı tanıdan çok akut kaybın izleminde yararlı olabileceğini öne sürdü.14
  • 2019 · Frontiers in Neurology · derlemeDikey algısı, denge bozuklukları ve düşmelerRoll düzlemi sendromlarının topografik tanısını, postüral dikey bozukluklarını (pusher sendromu, progresif supranükleer palsi, normal basınçlı hidrosefali) ve baş yönü hücrelerine dayanan modelleri bir araya getiren güncel çerçeve.4
  • 2009 · Neurology · yöntem çalışmasıBir kova dolusu statik vestibüler işlevUcuz bir plastik kova, laboratuvar yarım küresiyle neredeyse aynı sonucu verdi; SVV’yi acil servise ve yatak başına taşıyan çalışma.3

Açık sorular

  1. Akut vestibüler sendromda SVV ve subjektif görsel yatay acil serviste HINTS’e eklenirse inme tanısı ne kadar iyileşir?
  2. Talamus ve korteks lezyonlarında eğimin yönü neden değişkendir? Hemisfer baskınlığı ve lezyonun yeri bunu ne kadar açıklar?
  3. Kalıcı SVV eğimi düşme riskini bağımsız olarak öngörür mü? Rehabilitasyonla değiştirilebilir mi?
  4. Görsel ve postüral dikey neden ayrışabilir? Pusher sendromundaki “ikinci graviseptif sistem” hangi yapılara dayanır?
Simülasyonda deneSkew testi · 3B hastaHINTS+ vakalarında alternan örtme ile skew deviasyonu kendiniz bulun.
Simülatörü aç

Kaynaklar

  1. Brandt T, Dieterich M. Vestibular syndromes in the roll plane: topographic diagnosis from brainstem to cortex. Ann Neurol. 1994;36(3):337–347. PubMed
  2. Dieterich M, Brandt T. Ocular torsion and tilt of subjective visual vertical are sensitive brainstem signs. Ann Neurol. 1993;33(3):292–299. PubMed
  3. Zwergal A, Rettinger N, Frenzel C, Dieterich M, Brandt T, Strupp M. A bucket of static vestibular function. Neurology. 2009;72(19):1689–1692. PubMed
  4. Dieterich M, Brandt T. Perception of verticality and vestibular disorders of balance and falls. Front Neurol. 2019;10:172. doi:10.3389/fneur.2019.00172
  5. Dieterich M, Brandt T. Thalamic infarctions: differential effects on vestibular function in the roll plane (35 patients). Neurology. 1993;43(9):1732–1740. PubMed
  6. Halmagyi GM, Brandt T, Dieterich M, Curthoys IS, Stark RJ, Hoyt WF. Tonic contraversive ocular tilt reaction due to unilateral meso-diencephalic lesion. Neurology. 1990;40(10):1503–1509. PubMed
  7. Halmagyi GM, Gresty MA, Gibson WP. Ocular tilt reaction with peripheral vestibular lesion. Ann Neurol. 1979;6(1):80–83. PubMed
  8. Brodsky MC, Donahue SP, Vaphiades M, Brandt T. Skew deviation revisited. Surv Ophthalmol. 2006;51(2):105–128. PubMed
  9. Wong AM. Understanding skew deviation and a new clinical test to differentiate it from trochlear nerve palsy. J AAPOS. 2010;14(1):61–67. PMID 20227626
  10. Dieterich M, Brandt T. Ocular torsion and perceived vertical in oculomotor, trochlear and abducens nerve palsies. Brain. 1993;116(5):1095–1104. PubMed
  11. Karnath HO, Ferber S, Dichgans J. The origin of contraversive pushing: evidence for a second graviceptive system in humans. Neurology. 2000;55(9):1298–1304. PubMed
  12. Nham B, Wang C, Reid N, et al. Modern vestibular tests can accurately separate stroke and vestibular neuritis. J Neurol. 2023;270(4):2031–2041. doi:10.1007/s00415-022-11473-5
  13. Kattah JC, Talkad AV, Wang DZ, Hsieh YH, Newman-Toker DE. HINTS to diagnose stroke in the acute vestibular syndrome: three-step bedside oculomotor examination more sensitive than early MRI diffusion-weighted imaging. Stroke. 2009;40(11):3504–3510. doi:10.1161/STROKEAHA.109.551234
  14. Gerb J, Padovan L, Lehrer N, Brandt T, Dieterich M. Differential effects of gender and age on dynamic subjective visual vertical. Neurol Res Pract. 2023;5:37. doi:10.1186/s42466-023-00266-4
  15. Ferreira MM, Cunha F, Ganança CF, Ganança MM, Caovilla HH. Subjective visual vertical with the bucket method in Brazilian healthy individuals. Braz J Otorhinolaryngol. 2016;82(4):442–446. doi:10.1016/j.bjorl.2015.08.027