VEMP
Vestibüler uyarılmış miyojenik potansiyeller (VEMP), otolit organlarının sese ve titreşime verdiği yanıtı boyun ya da göz kaslarından kaydeder. Kalorik test ve vHIT kanalları ölçerken VEMP sakkül ve utrikülü, dolayısıyla vestibüler sinirin iki dalını ayrı ayrı gösterir. 1992’de tanımlanan test bugün vestibüler laboratuvarın temel parçasıdır.1
- cVEMP sakkül ve alt vestibüler siniri, oVEMP ağırlıklı olarak utrikül ve üst vestibüler siniri gösterir.2,3
- cVEMP inhibitör ve aynı taraflı, oVEMP uyarıcı ve karşı taraflı bir yanıttır; cVEMP amplitüdü kasın kasılma düzeyine bağlı olduğu için EMG ile düzeltilmelidir.2,4
- VEMP’in en güçlü kullanım alanları: vestibüler nöritte tutulan dalın belirlenmesi, üçüncü pencerenin saptanması ve iletim tipi kaybın üçüncü pencereden ayrılması.5,7,8
- Acil serviste kemik yoluyla oVEMP asimetrisi vestibüler nöritte inmeden belirgin olarak daha sık anormaldir ve inmeyi nöritten ayıran test kombinasyonunun bir parçasıdır.10
Sesle çalışan bir denge refleksi
Otolit organları, özellikle sakkül, memelilerde de yüksek şiddetli sese ve kemikten iletilen titreşime yanıt verir. Striola bölgesindeki düzensiz deşarjlı afferentler bu uyarılara çok duyarlıdır; VEMP bu duyarlılığı kullanır.3
Kayıt ve ölçüm
| cVEMP | oVEMP | |
|---|---|---|
| Kayıt yeri | Aynı taraf sternokleidomastoid; hasta başını çevirerek ya da kaldırarak kası kasar | Karşı gözün hemen altı (inferior oblik); hasta yukarı bakar |
| Dalga | p13–n23 (yaklaşık 13 ve 23 ms) | n10–p15 (yaklaşık 10 ve 15 ms) |
| Yanıtın niteliği | İnhibitör; tonik kasılmanın kısa süreli baskılanması | Uyarıcı |
| Uyaran | 500 Hz tonburst ya da klik (hava yolu); kemik yolu titreşim | Kemik yolu titreşim (alında ya da başta) ya da 500 Hz hava yolu |
| Ölçüm | Amplitüd, EMG ile düzeltilmiş amplitüd, eşik, latans | Amplitüd, latans |
| Ağırlıklı organ ve sinir | Sakkül · alt vestibüler sinir | Utrikül · üst vestibüler sinir |
İki tarafın karşılaştırılması asimetri oranıyla yapılır: 100 × (büyük − küçük) / (büyük + küçük). Normal üst sınır yönteme ve yaşa göre değiştiği için her laboratuvar kendi değerlerini belirlemelidir. Bárány Derneği kılavuzu cVEMP için uyaran, kayıt ve EMG izlemi konusunda ortak bir çerçeve önerir.2,4
Yüksek şiddetli ses kullanıldığı için uyaran süresi ve sayısı sınırlı tutulmalı, kulak yolunda tıkaç ya da ileri iletim tipi kayıp varsa hava yoluyla yapılan test yerine kemik yolu tercih edilmelidir.2
VEMP laboratuvarı
Sekiz vakada cVEMP ve oVEMP dalga formlarını karşılaştırın. Uyaranı hava yolundan kemik yoluna çevirin, EMG düzeltmesini kapatıp açın ve asimetri oranının nasıl değiştiğini görün. Dalga formları yayımlanmış tipik örüntülere göre eğitim amaçlı üretilmiştir; gerçek kayıt değildir.
Laboratuvar yükleniyor…
Klinik örüntüler
| Tablo | cVEMP | oVEMP | Not |
|---|---|---|---|
| Vestibüler nörit, süperior dal | Normal | Etkilenen utrikülde azalmış ya da yok | En sık tip; anterior ve lateral kanal vHIT bozuk7,12 |
| Vestibüler nörit, inferior dal | Etkilenen tarafta azalmış ya da yok | Normal | Kalorik test normal olabilir; posterior kanal vHIT bozuk7,14 |
| Süperior kanal dehisansı | Eşik düşük, amplitüd büyük | Amplitüd belirgin büyük; 4 kHz’de yanıt | 500 Hz oVEMP için 17,1 µV eşiği %100 duyarlı, %98 özgül5,6,11 |
| Ménière hastalığı | Azalmış ya da yok; en iyi frekans 1000 Hz’e kayabilir | Değişken | Bulgular evreye göre değişir; tanı kriteri değildir2,9 |
| İletim tipi kayıp | Hava yoluyla yok, kemik yoluyla normal | Hava yoluyla yok, kemik yoluyla normal | Üçüncü pencereyle ayırımda temel test8 |
| Beyin sapı lezyonları | Latans uzayabilir ya da yanıt kaybolabilir | Latans uzayabilir ya da yanıt kaybolabilir | Yanıtın yolu vestibüler nükleustan geçer2,13 |
Tuzaklar
- Yetersiz kas kasılması. Bir taraftaki SKM daha az kasılırsa cVEMP o tarafta küçük çıkar ve yalancı asimetri oluşur; düzeltilmiş amplitüd ya da kayıt sırasında EMG izlemi bu hatayı önler.2,4
- Orta kulak. İletim tipi kayıpta hava yoluyla VEMP kaybolur; kemik yoluyla uyarı otolitlerin gerçek işlevini gösterir.2,8
- Yaş. Amplitüd yaşla azalır, eşik yükselir; yaşlılarda bilateral yokluk tek başına patolojik sayılmamalıdır.2
- Ters asimetri. Üçüncü pencerede asimetri oranı büyük yanıtı veren tarafı, yani hasta tarafı gösterir; oran tek başına hangi tarafın anormal olduğunu söylemez.5
Güncel literatürden
- 2023 · Journal of Neurology · prospektif acil servis çalışmasıModern vestibüler testler inmeyi nöritten ayırabiliyorKemik yoluyla oVEMP asimetrisi nöritte %50, inmede %14,4 oranında anormaldi. Videonistagmografi, vHIT, subjektif görsel yatay ve oVEMP’ten seçilen on kriter birlikte inme için %92,9 duyarlılık ve %89,8 özgüllük sağladı; yatak başı HINTS’in özgüllüğü %63,4’te kaldı.10
- 2021 · Journal of Vestibular Research · Bárány tanı kriterleriArtmış VEMP, süperior kanal dehisansı kriterlerindeDüşük cVEMP eşiği ya da yüksek oVEMP amplitüdü, üçüncü pencereyi gösteren fizyolojik testlerden biri olarak tanımlandı.11
- 2019 · Clinical Neurophysiology Practice · uygulama rehberiVEMP’i doğru kaydetmekUyaran güvenliği, EMG normalizasyonu, yaşa göre normal değerler ve klinik kullanım için kapsamlı bir pratik çerçeve.2
- 2016 · Neurology · vaka serisiVestibüler nörit iki dalı da etkilervHIT ve VEMP birlikte kullanıldığında inferior dal tutulumunun önceden düşünülenden daha sık olduğu görüldü; izole inferior dal nöriti kalorik testle kaçırılır.7
Açık sorular
- oVEMP gerçekten yalnızca utrikülü mü yansıtır? Hava ve kemik yolu uyaranlarında sakkülün katkısı ne kadardır?
- Acil serviste kemik yoluyla oVEMP rutin hale gelebilir mi? HINTS ve vHIT’e kattığı değer gerçek klinik akışta korunur mu?
- Ménière hastalığında VEMP frekans ayarı kayması hidrops görüntülemesiyle ne kadar uyumlu? Erken tanıda yeri var mı?
- Yaşa göre normal değerler ve EMG normalizasyonu için laboratuvarlar arası ortak bir standart kurulabilir mi?