Toplumda: 1.000 yetişkinden kaçı?

Baş dönmesi geniş anlamıyla toplumun %20–30’unu etkiler. Gerçek vestibüler vertigo daha dardır: Almanya’da 4.869 kişilik ulusal bir taramada yaşam boyu sıklık %7,4, son bir yıldaki sıklık %4,9, yıllık yeni olgu oranı %1,4 bulundu. Kadınlarda yaklaşık 2,7 kat daha sık, yaşlılarda gençlere göre yaklaşık üç kat daha sıktır. Vertigosu olanların %70’i hekime başvurmuş, çalışanların %41’i iş göremez raporu almıştır.¹

• BPPV: yaşam boyu %2,4, son bir yılda %1,6; yıllık yeni olgu %0,6. Ortalama başlangıç yaşı 49; her on yılda risk 1,8 kat artar. Hastaların %56’sında nüks olur ve yalnız %8’i etkili tedavi almıştır.²
• Vestibüler migren: yaşam boyu yaklaşık %1; migren ise toplumun %13–16’sında görülür.³
• Ménière hastalığı: çalışmalara göre 100.000’de 40–200. Fransa’da her yıl betahistin reçete edilen kişi sayısı (toplumun yaklaşık %0,9’u) bu sayının çok üzerindedir; yazarlar bunun bir kısmını aşırı tanıya bağlar.⁴
• Bilateral vestibülopati: ABD’de yetişkinlerde 100.000’de 28; tanı güçlüğü nedeniyle gerçek sayının daha yüksek olduğu düşünülür.⁵
• Vestibüler nörit: Norveç’te hastaneye yatış yılda 100.000’de 11,2 (2011’de 8,2, 2021’de 15,3).⁶
• Zaman içinde: Tayvan’da ulusal sigorta verisinde periferik vestibüler hastalıkların ortalama yıllık sıklığı 100.000’de 1.490’dır ve 2010–2018 arasında yılda yaklaşık %6 azalmıştır.¹⁴

Uzman merkezde: hangi tanı ne sıklıkta?

Münih’teki Alman Vertigo ve Denge Bozuklukları Merkezi’nde 17.718 hastanın tanı dağılımı, ayırıcı tanıda nelerin akla gelmesi gerektiğini gösterir. İlk sırada BPPV, ikinci sırada işlevsel (fobik postural) baş dönmesi vardır; santral nedenler sekiz hastadan birini oluşturur.⁷

Tanıların sitedeki sayfaları: BPPV · PPPD · santral · vestibüler migren · Ménière · nörit · bilateral vestibülopati · paroksizmi

Acil serviste: başvuru, maliyet ve inme

Baş dönmesiyle gelenlerin çoğunda neden iyi huyludur, ama inme oranı küçümsenecek kadar düşük değildir. Gözden kaçma riski; belirtiler geçici, belirsiz ya da hafif olduğunda artar. İleri görüntüleme kullanımı dört katına çıktı; ayırımda yatak başı muayenenin (HINTS) yeri bu nedenle önemlidir.^10,8

Yaşlanma ve düşme

Vestibüler işlev yaşla azalır: 80 yaş üstünde bozukluk oranı %85’e ulaşır ve 40’lı yaşlardakinin 23 katıdır. Diyabeti olanlarda vestibüler sorun %70 daha sıktır. Bilateral vestibülopatide beş yıllık düşme riskinin ulusal ortalamanın 31 katı olduğu bildirilmiştir.^11,5 Presbivestibülopati →

Türkiye’den veriler

Türkiye’de toplum temelli bir vestibüler vertigo sıklığı çalışması bu taramada bulunamadı. Hastane kayıtları ise hem yükü hem de ölçmenin güçlüğünü gösteriyor.

Aynı hastanede başvuruların yaklaşık yarısı acil servise yapılmış, en sık istenen tetkik beyin BT olmuş; videonistagmografi 261, vHIT 41 kez istenmiştir. Kodların büyük bölümünün özgül olmaması, Türkiye’de vestibüler hastalıkların gerçek dağılımını bilmemizi engelliyor. Çok merkezli, Bárány ölçütlerine dayalı bir kayıt çalışması bu açığı kapatabilir.¹²

Sayıları okurken

• Ölçüler farklıdır: yaşam boyu sıklık, bir yıllık sıklık, yıllık yeni olgu oranı ve hastaneye yatış oranı aynı şey değildir; sayfadaki sayılar türleriyle birlikte verilmiştir.
• Ülkeler farklıdır: veriler Almanya, ABD, Fransa, Norveç, Tayvan ve Türkiye’den gelir; sağlık sistemleri ve tanı alışkanlıkları sonuçları etkiler.
• Merkez yanlılığı: uzman merkezler zor ve nadir olguları toplar; tanı dağılımı birinci basamağa doğrudan aktarılamaz.
• Güncelleme: sayılar aylık literatür taramasında gözden geçirilir; değişiklikler sürüm notlarına kaydedilir.

In the population: how many of 1,000 adults?

Dizziness in the broad sense affects 20–30% of the population. True vestibular vertigo is narrower: in a national survey of 4,869 people in Germany, lifetime prevalence was 7.4%, 12-month prevalence 4.9% and annual incidence 1.4%. It is about 2.7 times more common in women and about three times more common in older than in younger adults. Seventy per cent of people with vertigo saw a doctor, and 41% of those working took sick leave.¹

• BPPV: lifetime 2.4%, past year 1.6%; annual incidence 0.6%. Mean age at onset 49; risk rises 1.8-fold per decade. Fifty-six per cent have recurrences, and only 8% had received effective treatment.²
• Vestibular migraine: lifetime about 1%; migraine itself affects 13–16% of the population.³
• Ménière’s disease: 40–200 per 100,000 depending on the study. In France the number of people prescribed betahistine each year (about 0.9% of the population) far exceeds this; the authors attribute part of the gap to overdiagnosis.⁴
• Bilateral vestibulopathy: 28 per 100,000 US adults; thought to be an underestimate because diagnosis is difficult.⁵
• Vestibular neuritis: hospital admissions in Norway 11.2 per 100,000 per year (8.2 in 2011, 15.3 in 2021).⁶
• Over time: in Taiwan’s national insurance data the average annual incidence of peripheral vestibular disorders was 1,490 per 100,000 and fell by about 6% a year from 2010 to 2018.¹⁴

In the specialist clinic: which diagnosis, how often?

The diagnoses of 17,718 patients at the German Center for Vertigo and Balance Disorders in Munich show what belongs in the differential. BPPV comes first and functional (phobic postural) dizziness second; central causes account for one patient in eight.⁷

Pages for these diagnoses: BPPV · PPPD · central · vestibular migraine · Ménière · neuritis · bilateral vestibulopathy · paroxysmia

In the emergency department: visits, cost and stroke

In most patients presenting with dizziness the cause is benign, but the rate of stroke is not negligible. The risk of a missed diagnosis rises when symptoms are transient, nonspecific or mild. Use of advanced imaging has quadrupled, which is why the place of the bedside examination (HINTS) in the distinction matters.^10,8

Ageing and falls

Vestibular function declines with age: over 80 the rate of dysfunction reaches 85%, 23 times that in the forties. Vestibular problems are 70% more common in people with diabetes. In bilateral vestibulopathy a five-year fall risk 31 times the national average has been reported.^11,5 Presbyvestibulopathy →

Data from Türkiye

This review found no population-based study of vestibular vertigo prevalence in Türkiye. Hospital records show both the burden and how hard it is to measure.

At the same hospital about half the visits were to the emergency department and the most requested test was a head CT; videonystagmography was ordered 261 times and vHIT 41 times. Because most codes are nonspecific, the true distribution of vestibular disorders in Türkiye is unknown. A multicentre registry based on the Bárány criteria could close this gap.¹²

Reading the numbers

• The measures differ: lifetime prevalence, 12-month prevalence, annual incidence and hospital admission rates are not the same thing; the numbers on this page are given with their type.
• Countries differ: the data come from Germany, the USA, France, Norway, Taiwan and Türkiye; health systems and diagnostic habits affect the results.
• Referral bias: specialist centres gather difficult and rare cases; their diagnostic mix cannot be transferred directly to primary care.
• Updates: the numbers are reviewed in the monthly literature screen; changes are logged in the release notes.