Girişimsel ve cerrahi tedaviler

TedaviMénière · BPPV · SSKD · schwannomAblatif ve ablatif olmayanSon gözden geçirme: Ekim 2026

Girişimsel tedaviler, ilaç ve rehabilitasyona yanıt vermeyen hastalar içindir. Temel ayrım, labirent işlevini koruyan (ablatif olmayan) ve bilerek ortadan kaldıran (ablatif) yöntemler arasındadır. Ablatif yöntemler vertigo ataklarını yüksek oranda kontrol eder, ama işitme ve vestibüler işlevin bedelini ödetebilir. Seçim işitme durumuna, hastalığın etkinliğine ve hastanın tercihine göre yapılır.1,2

Bir bakışta
  • Ménière hastalığında sıra: ablatif olmayan tedavi, intratimpanik steroid, intratimpanik gentamisin; işitme kullanılamıyor ve diğerleri başarısızsa labirentektomi.1
  • Derlemeye göre vertigo kontrolü vestibüler nörektomide %85–100, labirentektomide %90’ın üzerinde, endolenfatik kese cerrahisinde uzun dönemde yaklaşık %70’tir.2
  • Dirençli posterior kanal BPPV’de kanal tıkama: 8 retrospektif çalışma, 196 hasta, tüm hastalarda düzelme; tam işitme kaybı %1, tam vestibüler işlev kaybı %13. Kanıt zayıftır.3
  • Vestibüler implant hâlâ araştırma aşamasındadır: 8 hastalık çalışmada denge ve yürüme düzeldi, ama implant tarafında işitme azaldı.4

Ménière hastalığında basamaklı yaklaşım

  1. Eğitim ve ablatif olmayan tedavi: doğal seyrin anlatılması, yaşam tarzı, atakta kısa süreli supresan; bakım tedavisi olarak betahistin ya da diüretik bir seçenektir.1 İlaç kanıtı →
  2. İntratimpanik steroid: ablatif olmayan tedaviye yanıt vermeyen aktif hastalıkta.1 Deksametazon için Cochrane derlemesi 6–12. ayda plasebodan fark göstermedi; metilprednizolon çift kör karşılaştırmada gentamisine eşdeğerdi.5,6
  3. İntratimpanik gentamisin (kimyasal labirentektomi): ablatif olmayan tedaviye yanıtsız aktif hastalıkta, işitme kaybı riski konuşularak.1 Vertigo kontrolü %72–95.2
  4. Cerrahi: endolenfatik kese cerrahisinin etkisi tartışmalıdır.1 İşitme korunmak isteniyorsa vestibüler nörektomi; işitme kullanılamıyorsa labirentektomi.1,2

Ménière: tedavi ve kanıt → · Hidrops simülasyonu →

Girişimler karşılaştırması

GirişimEndikasyonSonuçİşitmeVestibüler işlev
İntratimpanik steroidMénière (ablatif olmayan); ani işitme kaybında 2–6. haftada kurtarmaMénière’de plasebodan farkı tartışmalı; ani işitme kaybında kılavuz önerir5,7KorunurKorunur
İntratimpanik gentamisinDirençli aktif MénièreVertigo kontrolü %72–952Kayıp riski1Kısmi ya da tam kayıp (amaçlanan)
Endolenfatik kese cerrahisiDirençli Ménière, işitme korunmak isteniyorsaUzun dönemde yaklaşık %70; etkisi tartışmalı2,1Genellikle korunurKorunur
Vestibüler nörektomiDirençli Ménière, kullanılabilir işitme%85–100; işitme korunarak yaklaşık %902Genellikle korunur2Tam kayıp (amaçlanan)
LabirentektomiDirençli Ménière, işitme kullanılamaz%90’ın üzerinde2Tam kayıpTam kayıp (amaçlanan)
Kanal tıkamaManevraya dirençli posterior kanal BPPV8 çalışmada tüm hastalarda düzelme; kanıt zayıf3Tam kayıp %13Tam kayıp %133
SSKD onarımıGünlük yaşamı bozan ses ya da basınçla uyarılan vertigo, otofoniOrta kafa çukuru ya da transmastoid tıkama, örtme8Transmastoid tıkamada hava yolu değişmedi, kemik yolu ortalama 3,5 dB kötüleşti9Tıkanan kanalın işlevi kaybolur8
Mikrovasküler dekompresyonVestibüler paroksizmi: ilaca yanıt veren ama tolere edemeyen, tarafı kesin hastaOlgu serileri10Başlıca risk: vazospazma bağlı beyin sapı infarktı10—

Oranlar farklı tasarımlardaki serilerden derlenmiştir; doğrudan karşılaştırmalı randomize çalışma çoğu girişim için yoktur.2

Diğer hastalıklarda cerrahi

  • Vestibüler schwannom: küçük ve belirtileri hafif tümörde MR ile izlem ya da radyocerrahi; beyin sapı basısı yapan büyük tümörde mikrocerrahi dekompresyon, gerekirse ardından radyocerrahi ya da fraksiyone radyoterapi.11 Ayrıntı →
  • Ani işitme kaybı: hiperbarik oksijen, ilk 2 haftada steroidle birlikte ilk tedavi ya da 1 ay içinde kurtarma tedavisi olarak sunulabilir.7
  • Bakteriyel labirentit ve kolesteatom: altta yatan orta kulak hastalığının cerrahi tedavisi gerekebilir. Ayrıntı →

Vestibüler implant

Ağır bilateral vestibülopatide vestibüler sinire elektriksel uyarı veren implantlar araştırma aşamasındadır. Tek taraflı multikanal implant takılan 8 hastalık çalışmada (7’si ototoksik) 6. ayda denge ve yürüme ölçümleri düzeldi; plasebo modunda yapılan testler düzelmenin etkin uyarıya bağlı olduğunu gösterdi ve 1 yıllık sonuçlar tutarlıydı. Ancak implant tarafında işitme hastaların çoğunda azaldı, 3 hastada belirgin kayıp oldu.4

Bilateral vestibülopati → · Ototoksisite →

Ablatif tedaviden sonra

  • Kalan işlevin birden kaybı akut vestibüler sendrom tablosu oluşturur; statik kompanzasyon günler içinde gelişir, dinamik işlev sakkad stratejisi ve duyusal yerine koymayla döner.12
  • Erken vestibüler rehabilitasyon kompanzasyonu hızlandırır; vestibüler supresanlar kısa tutulur.13,12
  • Ablatif tedavi tek kulağı hedefler; karşı kulağın işitme ve vestibüler durumu önceden değerlendirilmelidir, çünkü iki taraflı kayıp bilateral vestibülopatiye yol açar.14

Cerrahi sonrası kompanzasyon simülasyonu → · Vestibüler rehabilitasyon →

Kaynaklar

  1. Basura GJ, Adams ME, Monfared A, et al. Clinical practice guideline: Ménière’s disease. Otolaryngol Head Neck Surg. 2020;162(2 Suppl):S1–S55. doi:10.1177/0194599820909438
  2. Vega Alarcón A, Vales Hidalgo LO, Jácome Arévalo R, Palma Diaz M. Labyrinthectomy and vestibular neurectomy for intractable vertiginous symptoms. Int Arch Otorhinolaryngol. 2017;21(2):184–190. doi:10.1055/s-0037-1599242
  3. Maas BDPJ, van der Zaag-Loonen HJ, van Benthem PPG, Bruintjes TD. Effectiveness of canal occlusion for intractable posterior canal benign paroxysmal positional vertigo: a systematic review. Otolaryngol Head Neck Surg. 2020;162(1):40–49. doi:10.1177/0194599819881437
  4. Chow MR, Ayiotis AI, Schoo DP, et al. Posture, gait, quality of life, and hearing with a vestibular implant. N Engl J Med. 2021;384(6):521–532. doi:10.1056/NEJMoa2020457
  5. Webster KE, Lee A, Galbraith K, et al. Intratympanic corticosteroids for Ménière’s disease. Cochrane Database Syst Rev. 2023;2:CD015245. doi:10.1002/14651858.CD015245.pub2
  6. Patel M, Agarwal K, Arshad Q, et al. Intratympanic methylprednisolone versus gentamicin in patients with unilateral Ménière’s disease: a randomised, double-blind, comparative effectiveness trial. Lancet. 2016;388(10061):2753–2762. doi:10.1016/S0140-6736(16)31461-1
  7. Chandrasekhar SS, Tsai Do BS, Schwartz SR, et al. Clinical practice guideline: sudden hearing loss (update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2019;161(1 Suppl):S1–S45. doi:10.1177/0194599819859885
  8. Ward BK, Carey JP, Minor LB. Superior canal dehiscence syndrome: lessons from the first 20 years. Front Neurol. 2017;8:177. PubMed
  9. Michailidou E, Rüegg PO, Karrer T, et al. Hearing results after transmastoid superior semicircular canal plugging for superior semicircular canal dehiscence: a meta-analysis. Audiol Res. 2023;13(5):730–740. doi:10.3390/audiolres13050065
  10. Strupp M, Lopez-Escamez JA, Kim JS, et al. Vestibular paroxysmia: diagnostic criteria. J Vestib Res. 2016;26(5–6):409–415. doi:10.3233/VES-160589
  11. Goldbrunner R, Weller M, Regis J, et al. EANO guideline on the diagnosis and treatment of vestibular schwannoma. Neuro Oncol. 2020;22(1):31–45. doi:10.1093/neuonc/noz153
  12. Lacour M, Helmchen C, Vidal PP. Vestibular compensation: the neuro-otologist’s best friend. J Neurol. 2016;263(Suppl 1):S54–S64. doi:10.1007/s00415-015-7903-4
  13. Hall CD, Herdman SJ, Whitney SL, et al. Vestibular rehabilitation for peripheral vestibular hypofunction: an updated clinical practice guideline from the Academy of Neurologic Physical Therapy of the American Physical Therapy Association. J Neurol Phys Ther. 2022;46(2):118–177. PubMed
  14. Strupp M, Kim JS, Murofushi T, et al. Bilateral vestibulopathy: diagnostic criteria. Consensus document of the Classification Committee of the Bárány Society. J Vestib Res. 2017;27(4):177–189. Düzeltme / erratum: doi:10.3233/VES-229002. doi:10.3233/VES-170619