Girişimsel ve cerrahi tedaviler
Girişimsel tedaviler, ilaç ve rehabilitasyona yanıt vermeyen hastalar içindir. Temel ayrım, labirent işlevini koruyan (ablatif olmayan) ve bilerek ortadan kaldıran (ablatif) yöntemler arasındadır. Ablatif yöntemler vertigo ataklarını yüksek oranda kontrol eder, ama işitme ve vestibüler işlevin bedelini ödetebilir. Seçim işitme durumuna, hastalığın etkinliğine ve hastanın tercihine göre yapılır.1,2
- Ménière hastalığında sıra: ablatif olmayan tedavi, intratimpanik steroid, intratimpanik gentamisin; işitme kullanılamıyor ve diğerleri başarısızsa labirentektomi.1
- Derlemeye göre vertigo kontrolü vestibüler nörektomide %85–100, labirentektomide %90’ın üzerinde, endolenfatik kese cerrahisinde uzun dönemde yaklaşık %70’tir.2
- Dirençli posterior kanal BPPV’de kanal tıkama: 8 retrospektif çalışma, 196 hasta, tüm hastalarda düzelme; tam işitme kaybı %1, tam vestibüler işlev kaybı %13. Kanıt zayıftır.3
- Vestibüler implant hâlâ araştırma aşamasındadır: 8 hastalık çalışmada denge ve yürüme düzeldi, ama implant tarafında işitme azaldı.4
Ménière hastalığında basamaklı yaklaşım
- Eğitim ve ablatif olmayan tedavi: doğal seyrin anlatılması, yaşam tarzı, atakta kısa süreli supresan; bakım tedavisi olarak betahistin ya da diüretik bir seçenektir.1 İlaç kanıtı →
- İntratimpanik steroid: ablatif olmayan tedaviye yanıt vermeyen aktif hastalıkta.1 Deksametazon için Cochrane derlemesi 6–12. ayda plasebodan fark göstermedi; metilprednizolon çift kör karşılaştırmada gentamisine eşdeğerdi.5,6
- İntratimpanik gentamisin (kimyasal labirentektomi): ablatif olmayan tedaviye yanıtsız aktif hastalıkta, işitme kaybı riski konuşularak.1 Vertigo kontrolü %72–95.2
- Cerrahi: endolenfatik kese cerrahisinin etkisi tartışmalıdır.1 İşitme korunmak isteniyorsa vestibüler nörektomi; işitme kullanılamıyorsa labirentektomi.1,2
Girişimler karşılaştırması
| Girişim | Endikasyon | Sonuç | İşitme | Vestibüler işlev |
|---|---|---|---|---|
| İntratimpanik steroid | Ménière (ablatif olmayan); ani işitme kaybında 2–6. haftada kurtarma | Ménière’de plasebodan farkı tartışmalı; ani işitme kaybında kılavuz önerir5,7 | Korunur | Korunur |
| İntratimpanik gentamisin | Dirençli aktif Ménière | Vertigo kontrolü %72–952 | Kayıp riski1 | Kısmi ya da tam kayıp (amaçlanan) |
| Endolenfatik kese cerrahisi | Dirençli Ménière, işitme korunmak isteniyorsa | Uzun dönemde yaklaşık %70; etkisi tartışmalı2,1 | Genellikle korunur | Korunur |
| Vestibüler nörektomi | Dirençli Ménière, kullanılabilir işitme | %85–100; işitme korunarak yaklaşık %902 | Genellikle korunur2 | Tam kayıp (amaçlanan) |
| Labirentektomi | Dirençli Ménière, işitme kullanılamaz | %90’ın üzerinde2 | Tam kayıp | Tam kayıp (amaçlanan) |
| Kanal tıkama | Manevraya dirençli posterior kanal BPPV | 8 çalışmada tüm hastalarda düzelme; kanıt zayıf3 | Tam kayıp %13 | Tam kayıp %133 |
| SSKD onarımı | Günlük yaşamı bozan ses ya da basınçla uyarılan vertigo, otofoni | Orta kafa çukuru ya da transmastoid tıkama, örtme8 | Transmastoid tıkamada hava yolu değişmedi, kemik yolu ortalama 3,5 dB kötüleşti9 | Tıkanan kanalın işlevi kaybolur8 |
| Mikrovasküler dekompresyon | Vestibüler paroksizmi: ilaca yanıt veren ama tolere edemeyen, tarafı kesin hasta | Olgu serileri10 | Başlıca risk: vazospazma bağlı beyin sapı infarktı10 | — |
Oranlar farklı tasarımlardaki serilerden derlenmiştir; doğrudan karşılaştırmalı randomize çalışma çoğu girişim için yoktur.2
Diğer hastalıklarda cerrahi
- Vestibüler schwannom: küçük ve belirtileri hafif tümörde MR ile izlem ya da radyocerrahi; beyin sapı basısı yapan büyük tümörde mikrocerrahi dekompresyon, gerekirse ardından radyocerrahi ya da fraksiyone radyoterapi.11 Ayrıntı →
- Ani işitme kaybı: hiperbarik oksijen, ilk 2 haftada steroidle birlikte ilk tedavi ya da 1 ay içinde kurtarma tedavisi olarak sunulabilir.7
- Bakteriyel labirentit ve kolesteatom: altta yatan orta kulak hastalığının cerrahi tedavisi gerekebilir. Ayrıntı →
Vestibüler implant
Ağır bilateral vestibülopatide vestibüler sinire elektriksel uyarı veren implantlar araştırma aşamasındadır. Tek taraflı multikanal implant takılan 8 hastalık çalışmada (7’si ototoksik) 6. ayda denge ve yürüme ölçümleri düzeldi; plasebo modunda yapılan testler düzelmenin etkin uyarıya bağlı olduğunu gösterdi ve 1 yıllık sonuçlar tutarlıydı. Ancak implant tarafında işitme hastaların çoğunda azaldı, 3 hastada belirgin kayıp oldu.4
Ablatif tedaviden sonra
- Kalan işlevin birden kaybı akut vestibüler sendrom tablosu oluşturur; statik kompanzasyon günler içinde gelişir, dinamik işlev sakkad stratejisi ve duyusal yerine koymayla döner.12
- Erken vestibüler rehabilitasyon kompanzasyonu hızlandırır; vestibüler supresanlar kısa tutulur.13,12
- Ablatif tedavi tek kulağı hedefler; karşı kulağın işitme ve vestibüler durumu önceden değerlendirilmelidir, çünkü iki taraflı kayıp bilateral vestibülopatiye yol açar.14
Cerrahi sonrası kompanzasyon simülasyonu → · Vestibüler rehabilitasyon →