Çocukta vestibüler hastalık

Pediatrik nörotolojiBárány–IHS 2021Migren · akut · işitme kaybıSon gözden geçirme: Ekim 2026

Çocukta vertigo erişkindekinden farklı bir dağılım gösterir: migrenle ilişkili tablolar ilk sıradadır, küçük çocukta akut tabloda santral nedenler öne çıkar ve sensörinöral işitme kaybı olan çocukların önemli bir kısmında fark edilmemiş vestibüler kayıp vardır. Çocuk belirtilerini tarif edemeyebilir; dengesizlik, düşme, motor gelişim gecikmesi ya da ani korkup tutunma tek ipucu olabilir.1,2,4

Bir bakışta
  • 7 çalışmanın birleşik verisinde (2.470 çocuk) tanıların yaklaşık üçte biri migrenle ilişkiliydi (vestibüler migren ve çocukluk çağı rekürren vertigosu).1
  • Akut vestibüler sendromda santral nedenlerin oranı 0–5 yaşta %74, 6–11 yaşta %60’tı; 12–18 yaşta periferik nedenler ağır bastı (%63).2
  • 2021’den beri “çocukluğun benign paroksismal vertigosu” yerine çocukluk çağı vestibüler migreni, olası çocukluk çağı vestibüler migreni ve çocukluk çağı rekürren vertigosu kullanılır.3
  • Sensörinöral işitme kaybı olan çocuklarda vestibüler işlev bozukluğu sıktır (konjenital kayıpta yaklaşık %35); işitme kaybı ağırlaştıkça oran artar.4
  • Konjenital CMV’de vestibüler bozukluk semptomatik bebeklerde belirgin olarak daha sıktır ve zamanla ilerleyebilir.5

Yaşa göre nedenler

YaşÖne çıkan nedenler
0–5 yaşÇocukluk çağı rekürren vertigosu; akut tabloda santral nedenler (en sık akut post-enfeksiyöz serebellit); nörolojik nedenler ve travma sonrası vertigo görece sık; seröz otitis media.1,2,3
6–11 yaşVestibüler migren ve rekürren vertigo; psikojenik nedenler belirginleşir; hareket hastalığı duyarlılığı yüksektir.1,7
12–18 yaşVestibüler migren; ortostatik intolerans (üçüncü sıraya çıkar); akut tabloda periferik nedenler (en sık vestibüler nörit); BPPV ve travma.1,2,6

Hareket hastalığına duyarlılık yaklaşık 2 yaşından sonra başlar ve 7–12 yaş arasında en yüksek düzeye ulaşır.7 Ergenlerde ayağa kalkınca gelen baş dönmesinde postüral taşikardi eşiği daha yüksektir: 12–19 yaşta kalp hızı artışı dakikada ≥40 atım.6

Yaşa göre ön tanı: çocuk grupları →

Tekrarlayan ataklar

Tanı (<18 yaş)Atak sayısıSüreMigren bileşeni
Çocukluk çağı vestibüler migreni≥55 dk–72 saatMigren öyküsü ve atakların ≥%50’sinde migren özelliği
Olası çocukluk çağı vestibüler migreni≥35 dk–72 saatİkisinden yalnızca biri
Çocukluk çağı rekürren vertigosu≥31 dk–72 saatHiçbiri

Çocukluk çağı rekürren vertigosu tek bir hastalık değil, henüz ayrıştırılamamış tabloların toplamıdır; migren özelliği olmayan grup çoğunlukla 10 yaşın altında, kısa ataklarla görülür ve çoğu zaman spontan geçer.3

Kliniğe yansıması

Tekrarlayan vertigolu her çocukta otoskopi yapın: seröz otitis media 72 saatten uzun süren dengesizlik dönemlerine yol açabilir. Ataklar arasında downbeat ya da gaze-evoked nistagmus varsa epizodik ataksi tip 2 düşünülmelidir.3

Vestibüler migren: çocukluk çağı kriterleri →

Akut tablo ve alarm bulguları

Üçüncü basamak bir çocuk hastanesinde 723 çocuğun 132’sinde akut vestibüler sendrom vardı; küçük çocuklarda santral, ergenlerde periferik nedenler ağır bastı.2 Bu yüzden erişkinde periferik lehine yorumlanan bulgular küçük çocukta daha temkinli değerlendirilmelidir.

Acil değerlendirme gerektiren bulgular
  • Yürüyememe ya da belirgin ataksi, dismetri, bilinç değişikliği
  • Baş ağrısı ile kusma (özellikle sabah), papil ödemi, kraniyal sinir bulgusu
  • Vertikal ya da yön değiştiren nistagmus, skew deviasyon
  • Ateş, kulak akıntısı ve ani işitme kaybı (labirentit, mastoidit, menenjit)
  • Baş travması sonrası vertigo
  • İlerleyici belirtiler ya da yeni ortaya çıkan işitme kaybı

Labirentit ve ani işitme kaybı → · Yatak başı muayene →

İşitme kaybı olan çocuk

GrupVestibüler bulgu
Konjenital sensörinöral işitme kaybıVestibüler işlev bozukluğu yaklaşık %35
Erken edinilmiş (akkiz) kayıpYaklaşık %50
Karışık gruplarYaklaşık %48
İşitme kaybının derecesicVEMP yokluğu ileri–çok ileri kayıpta %20,8, hafif–orta kayıpta %3,0
Konneksin 26 (GJB2)Vestibüler işlev çoğunlukla korunur

Kaynak: 2025 kapsam derlemesi.4 Derleme, cVEMP’in yenidoğan döneminde uygulanabilir bir tarama aracı olduğunu (duyarlılık %87, özgüllük %89) ve Belçika’daki VIS-Flanders programında 6. ayda vestibüler taramanın uygulandığını bildirir.4

Konjenital sitomegalovirüs (cCMV)

  • Sistematik derlemede cCMV’li çocuklarda vestibüler bozukluk sıklığı çalışmalara göre %14 ile %90,4 arasında değişti.5
  • Semptomatik bebeklerde %22–60, asemptomatik bebeklerde %0–12,5 oranında bulundu.5
  • Vestibüler kayıp işitme kaybı gibi zamanla ilerleyebilir; bu nedenle nörogelişimsel izlemin bir parçası olarak değerlendirilmesi önerilir.5

Vestibüler kaybın fark edilmesi önemlidir: oturma ve yürümede gecikme, sık düşme ve koklear implant cerrahisinde kalan vestibüler işlevin korunması planlamasını etkiler.4

Ototoksisite: çocukta sisplatin ve aminoglikozitler → · VEMP →

Muayene ve tarama

  • Öykü: ebeveynden atak süresi, tetikleyici, baş ağrısı, ailede migren, araç tutması, motor gelişim basamakları ve işitme öyküsü alınır.3,7
  • Otoskopi ve timpanometri: seröz otitis media dışlanır.3
  • Göz hareketleri: spontan ve gaze-evoked nistagmus, head impulse testi (büyük çocukta vHIT), Dix-Hallpike.
  • Odyoloji: yaşa uygun işitme değerlendirmesi; işitme kaybı varsa vestibüler değerlendirme (vHIT, cVEMP) eklenir.4
  • Ayakta durma: ortostatik belirtilerde aktif ayağa kalkma testi; 12–19 yaşta kalp hızı artışı eşiği ≥40/dk.6

Nistagmus atlası → · Ortostatik baş dönmesi → · Vestibüler rehabilitasyon →

Biliş ve öğrenme: Vestibüler kayıp çocukta okuma ve uzaysal öğrenmeyi etkileyebilir: dinamik görme keskinliği azalması okuma keskinliğini düşürür ve labirenti işlev görmeyen 10–12 yaşındaki çocuklar gözleri bağlıyken götürüldükleri yolu geri izleyemedi.8

Vestibüler sistem ve biliş →

Kaynaklar

  1. Fancello V, Palma S, Monzani D, Pelucchi S, Genovese E, Ciorba A. Vertigo and dizziness in children: an update. Children (Basel). 2021;8(11):1025. doi:10.3390/children8111025
  2. Sommerfleck PA, Martinez CM, Costa LD, Carmona S. Vertigo in children: etiology and clinical characteristics of acute vestibular disorders. Front Neurol. 2026;17:1883728. doi:10.3389/fneur.2026.1883728
  3. van de Berg R, Widdershoven J, Bisdorff A, et al. Vestibular migraine of childhood and recurrent vertigo of childhood: diagnostic criteria. Consensus document of the Committee for the Classification of Vestibular Disorders of the Bárány Society and the International Headache Society. J Vestib Res. 2021;31(1):1–9. doi:10.3233/VES-200003
  4. Farquhar L, El Refaie A. Vestibular assessment in infants with congenital or early onset sensorineural hearing loss: is neonatal vestibular screening required? A scoping review. Audiol Res. 2025;15(2):23. doi:10.3390/audiolres15020023
  5. Shears A, Yan G, Mortimer H, et al. Vestibular and balance dysfunction in children with congenital CMV: a systematic review. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed. 2022;107(6):630–636. doi:10.1136/archdischild-2021-323380
  6. Kim HA, Bisdorff A, Bronstein AM, et al. Hemodynamic orthostatic dizziness/vertigo: diagnostic criteria. J Vestib Res. 2019;29(2–3):45–56. doi:10.3233/VES-190655
  7. Cha YH, Golding JF, Keshavarz B, et al. Motion sickness diagnostic criteria: consensus document of the Classification Committee of the Bárány Society. J Vestib Res. 2021;31(5):327–344. doi:10.3233/VES-200005
  8. Wiener-Vacher SR, Hamilton DA, Wiener SI. Vestibular activity and cognitive development in children: perspectives. Front Integr Neurosci. 2013;7:92. doi:10.3389/fnint.2013.00092